سوال کامل مخاطب: من پسرم سه سال و نیمش هست (یعنی دو ماه دیگه وارد چهارسالگی میشه) و یه خواهر ۱۰ ماهه داره. پسرم خیلی جیغ میزنه؛ خوشحال باشه یا ناراحت باشه، در هر حالتی که باشه خیلی جیغ میزنه. کاملاً هم میتونه حرف بزنه. از وقتی که خواهرش بهدنیا اومد، خیلی رفتارهاش تغییر کرد. چند ماه دچار تیک شده بود و این جیغزدن هم نمیدونم ربطی به اون داره یا نه، ولی چند وقت هست که جیغهاش بیشتر شده.
مورد دیگهای هم که هست، امسال شروع کرده به رفتن به نرسری و اونجا چندین بار از بچهها کتک خورده. اون هیچوقت نتونسته کسی رو بزنه، ولی وقتی میاد خونه ما رو میزنه. احساس میکنم این خشم هم در درونش دائماً هست، چون نمیتونه اونجا خودش رو تخلیه کنه. من چیزهایی رو که بهنظرم رسید گفتم. واقعاً نیاز به کمک دارم؛ ممنون میشم اگر کمکم کنید.
پاسخ: دکتر طناز فرازی
سلام عزیزم، من فکر میکنم شما از الان تا ششهفت ماه دیگه خیلی تغییرات توش میبینین؛ چون هرچی به ۵ سالگی نزدیکتر بشه، آرومتر میشه. مسئلهٔ بعدی اینه که در مورد جیغ که میزنه (میدونم چه خوشحال باشه چه ناراحت باشه، جیغ میزنه)، ولی اینکه کِی شروع میکنه رو باید به من بگید. مثلاً همینجوری داره صافصاف راه میره یهو جیغ میزنه؟ یه چیزی میخواد، اون رو با جیغوداد میخواد؟ بازیش رو با صدای بلند میکنه؟ چون اینها همه با هم فرق میکنه. وقتی شما بهصورت کلی به من میگین «وقتی خوشحاله یا ناراحته جیغ میزنه»، من نمیدونم چه تصوری باید داشته باشم؛ بچه آروم رو مبل خوابیده یهو شروع میکنه برای خودش داد زدن؟ یا مثلاً میگین یه چیزی رو بیار، با داد جواب میده؟ یا یه چیزی رو میخواد، با دادوبیداد میخواد؟ یا بازی با صدای بلند میکنه؟ این رو باید برای من توضیح بدین.
در مورد مدرسه، خب شما باید به نرسری برین و ببینین که چرا بچه رو زدن و اون معلم یا مربی چه اقدامی در این مورد انجام داده؛ چون تو کار بچهها نمیشه دخالت کرد. این باعث میشه که غرور پسر بشکنه و اذیت میشه که شما بخواین برین بهعنوان مامانش با یه بچهٔ دیگه صحبت کنید. این کار، کارِ مربی و نرسریه. شما باید توی اون نرسری با مربیشون صحبت کنید که بچهٔ من کتک خورده، بعد میاد خونه و این آثار خوبی نداره؛ شما چیکار دارین انجام میدین که جلوی این مسئله رو بگیرید؟ این از این مورد.
در مورد زدنِ شما و پدرش تو خونه، باید سفت و سخت بایستید (من این رو تو ویدیوی یوتیوبم گفتم). چیزایی که خوب نیست، «نه» هست و «نه». جدی میزنه؟ دستش رو بگیرین، آروم بگین که: «نه، زدن نداریم؛ حرفت رو بزن.» دوباره زد؟ دوباره دستش رو میگیرین: «زدن نداریم.» از تایماوت استفاده کنید یا از حذفِ یه چیزی (که اگه تایماوت جواب نداد). از حذف یک چیزی استفاده کنید که تنبیه مستقیم نیست؛ مثلاً نگین: «خب چون این کار رو کردی، نمیشه دیگه آیپد برداری.» بلکه بگید: «یه شکلاتی، شیرینی، چیزی رو دوست داری؟ نه، دیگه امشب اون رو نمیخوریم، برای اینکه کاری که کردی خیلی زشت بود و باید متوجه بشی که این کار رو نباید انجام میدادی.» این در مورد خونه و زدن تو خونه.
بچه رو باید بذارید کلاس. بهنظر من باتوجهبه چیزی که شما از بچه تعریف میکنید، بچه رو بذارید یک کلاس ورزشی مثل تایچی، مثل دفاع شخصی، مثل شنا؛ یکی از این ورزشهایی که نه اینکه فقط داره جیم یا باشگاه میره که برگرده بیاد. هم انرژیش رو تخلیه میکنه بچهٔ اینسنی خیلی انرژی داره و این انرژی زیادِ خودش رو جوری ممکنه نشون بده که خوشایند هیچکس و خود بچه نیست، هم بچه اونجا دوستای جدید و بیشتر و بهتر پیدا میکنه، هم انرژیش تخلیه میشه و هم یاد میگیره چجوری از خودش دفاع کنه میزنن، دفاع کنه.
و اگه چند بار اون یکی بچه توی نرسری تکرار کرد اینو ما خیلی اینجا میبینیم؛ چون میدونید، به خصوص حالا اینجا که من هستم، نه خیلی در آمریکا، وقتی مدرسهها دولتی هستن، شما دلتون میخواد که اون معلم بیاد به بچه بگه و میگن، ولی گاهی از اوقات کار نمیکنه، به بچهتون هم شما میگین که: «کتک زدن، اینکه اون بزنه تو هم بزنی، راهحل نیست؛ سعی کن حلش کنی.» ولی خب گاهی واقعاً جواب نمیده، اون مدرسه نمیتونه خیلی هندل کنه و اون بچهای که میزنه هم درست نمیشه و نمیشه که بچهٔ من دائم کتک بخوره. اینجور موقعها به بچه میگیم که: «آقا اگر زد، دیگه بعد از اینکه ما سعی کردیم همهجوره درست کنیم و نشد، شما هم بزن که دیگه اون این کار رو تکرار نکنه.» چون بچههایی که قلدری میکنن، وقتی یه کس دیگه ازشون قویتر باشه، معمولاً سریع اون قلدری میخوابه و میرن سراغ یه کس دیگهای که ضعیفتره. راه خیلی خوبی نیست و آخرین راه چارهست؛ من خودم پیشنهادش نمیدم. در جایی مثل ایران کارهای دیگه رو بکنین بهتره، بهخصوص کلاس ورزشی.
