دختر ۶ ساله‌م بسیار خجالتی هست و نگرانم که با توجه به شکل‌گیری شخصیت تا ۶ سالگی، برای بالا بردن اعتمادبه‌نفسش دیر شده باشه. باید چیکار کنم؟

پاسخ: دکتر طناز فرازی
روانشناس‌ها درست می‌گن که پایه‌های اصلی شخصیت بچه از زمان تولد تا حدود هفت، هشت سالگی (و بخش کمی هم تا ۱۲-۱۳ سالگی) شکل می‌گیره و تثبیت می‌شه. اما نکته بسیار مهم اینه که «خجالتی بودن» جزو اون پایه‌های ثابت شخصیتی نیست که شما الان نگرانش باشید.
اینکه یک نفر درون‌گرا یا برون‌گراست، یک ویژگی شخصیتیه؛ اما تعریف درون‌گرایی با خجالتی بودن کاملاً متفاوته.
خیلی از بچه‌هایی که اصلاً خجالتی نیستند (به خصوص دخترها)، وقتی به سن بلوغ می‌رسند و فرم بدنشون شروع به تغییر می‌کنه یا صورتشون جوش می‌زنه، رفتارشون عوض می‌شه. مثلاً مدل راه رفتنشون تغییر می‌کنه، یه سری از لباس‌ها رو دیگه نمی‌پوشن یا اصلاً دوست ندارن تو مهمونی‌ها شرکت کنن. این رفتارها به این معنی نیست که لزوماً اعتماد به نفس بچه نابود شده یا اینکه خجالتی شده و دیگه درست نمی‌شه! این یکی از اتفاقاتیه که در روند رشد بچه پیش میاد و معمولاً هم خودش درست می‌شه.
اعتماد به نفسم حالا من اینجا توضیح ندادم، فکر کنم خوب باشه اینجام راجع بهش حرف بزنم که مشخص بشه اعتماد به نفس و عزت نفس دو تا چیز متفاوته؛ و اعتماد به نفس ما در زمینه‌های مختلفه، این‌جوری نیستش که من وقتی اعتماد به نفس ندارم، یعنی کلاً ندارم؛ اعتماد در مورد یک کار به خصوص، یه حرفه به خصوص، یک چیز خاصه، کلی نیست. من ممکنه که اعتماد به نفس نداشته باشم جلوی همه پیانو بزنم، ولی اعتماد به نفسم تو ریاضی خیلی خوب باشه؛ اعتماد به نفسم تو پوششم خوبه، ولی اعتماد به نفسم مثلاً توی حرف زدن خوب نیست. چیزای مختلف رو ما توش اعتماد به نفس داریم، نداریم، کمه، زیاده.
حالا که بچه شما در ۶ سالگی خجالتیه، باید ببینین چرا؛ آیا جایی چیزی شنیده و اون رو ربط داده به خودش و باعث شده که یه خرده خجالتی بشه؟ آیا جاهایی که می‌ره، مثلاً مهمونیایی که می‌ره، بعضی از اوقات دختر می‌ره همه خاله، عمو، عمه، دایی همه پسر دارن، بچه اتوماتیک یه خرده می‌کشه عقب و خجالتی می‌شه؟ شاید اینه.
شاید بچه‌تون راجع به یه چیزی در ظاهرش دوست داره که تغییری ایجاد بشه؛ مثلاً موش کوتاه‌ست دوست داره بلند کنه، موش خیلی بلنده دوست داره کوتاه کنه، یه نوع خاصی دوست داره لباس بپوشه؛ که اگه مسئله مربوط به ظاهرش باشه این خجالتی بودنش، اونو روش کار می‌کنیم.
اگه از خجالتی بودن منظورتون اینه که جایی می‌ره صحبت نمی‌کنه، رو اون آدم باید کار کنه. اول باید مشخص کنیم که بچه‌تون در چه زمینه‌ای این حس خجالت از کجا میاد؛ حرف می‌زنه ولی آروم‌تره؟ اصلاً جایی می‌ره صحبت به هیچ عنوان نمی‌کنه؟ سوال می‌کنن ازش جواب نمی‌ده، یا مثلاً سرشو می‌ندازه پایین جواب می‌ده؟ با بچه‌های دیگه بازی نمی‌کنه؟ اینو اگه برای من یه خرده بیشتر توضیح بدید و بشکافید، بعد میشه فهمید که این بچه در کدوم یکی از این زمینه‌ها اعتماد به نفسش کمه؛ تو همون زمینه آدم شروع می‌کنه راهکار دادن، روش کار کردن. اعتماد به نفسش تو اون زمینه که بره بالا، این حس خجالتی بودن از بین می‌ره.
و بازم خیالتون راحت باشه که خجالتی بودن هیچ ربطی به چیزهای شخصی، فاکتورهای شخصیتی بچه‌تون نداره و این‌جوری نیست که یه اتفاق بدی باشه که الان نشه درستش کرد و دیگه تموم شده و سیمانو ریختیم خشک شده و والسلام! این‌جوری نیست، نگران نباشید.