تو اوایل ۲۰ سالگی، بدون پارتنر به‌شدت حس بی‌ارزشی می‌کنم. چطور از این وابستگی مطلق و ترس از تنهایی خلاص شم؟

سوال کامل مخاطب: اوایل ۲۰ سالگیمه، اما وقتی پارتنر ندارم به‌شدت احساس بی‌ارزشی می‌کنم! همش فکر می‌کنم بقیه تو مهمونیا و جمع‌ها می‌گن «چقدر بی‌عرضه و بدبخته که همیشه تنهاست». وقتی یکی تو زندگیمه حالم خوبه، اما الان که تو رابطه‌ام همش ترس از دست دادنشو دارم و با اینکه خانواده دارم، فکر می‌کنم اگه بره بدبخت و بی‌کس می‌شم. چطور از این وابستگی و حس بی‌ارزشیِ بدون پارتنر خلاص شم؟

پاسخ: دکتر طناز فرازی
خب ببین عزیزم، این حس ارزشمندی که آدم نسبت به خودش داره، در واقع همون عزت‌نفسه. قبلاً هم توضیح دادیم که اعتمادبه‌نفس در شاخهٔ خاصه؛ مثلاً من در مورد صحبت کردن جلوی جمعِ بزرگ خیلی اعتمادبه‌نفس دارم، من در زمینه کار خودم که روانشناسیه خیلی اعتمادبه‌نفس دارم، من در زمینه نقاشی خیلی اعتمادبه‌نفس دارم، ولی مثلاً در زمینه سنتور زدن اصلاً اعتمادبه‌نفسم خوب نیست، جلو هیچ‌کسم نمی‌زنم. اعتمادبه‌نفس در یک خط یا شاخهٔ خاصه و با تمرین کردن معمولاً بهتر می‌شه.
این حسی که من به خودم ارزش بدم و خودم با خودم خوب باشم، خودم از خودم راضی باشم، احساس کافی بودن و اوکی بودن با خودم داشته باشم، همون حس ارزشمندیه. بنابراین وقتی شما به من می‌گین که: «من خودم وقتی تنهام حس طردشدگی دارم و احساس بی‌ارزشی می‌کنم»، این به من نشون می‌ده که توی اون قسمتِ عزت‌نفس یه اشکالی هست و این با بودن و نبودن پارتنر درست نمی‌شه.
وقتی پارتنرتون هست، دلیل اینکه به شما حس بهتری دست می‌ده اینه که وقتی ما چند نفر باشیم و وارد یک جا بشیم، همه نگاه‌ها روی منِ تنها نیست، تقسیم می‌شه. اون احساس فشاری که من وقتی خودم تنهام حس می‌کنم که: «خب من الان باید صحبت کنم، من الان حرف بزنم، من الان باید این کارو کنم، اون کارو کنم»، این فشار روی من نیست. یه نفر دیگه داره اون کارا رو برای من یا به‌جای من انجام می‌ده، یا من دارم با همکاری اون این کارا رو انجام می‌دم، حس بهتری بهم دست می‌ده. مثل یه درختی‌ام که دارم می‌افتم، پنج تا چوب گذاشتن پشتم برگردم بیام و سرپا بمونم.
برای همین شما به‌اشتباه فکر می‌کنید که حضور یک آدم از جنس مذکر یا پارتنره که به شما احساس ارزشمندی می‌ده؛ در حالی که همچین چیزی نیست. تقسیم توجه و برداشتن این مسئولیتِ اجتماعی بودنه که به شما داره یه حس بهتر می‌ده. بنابراین من اگه جای شما باشم، یه‌خرده دقت می‌کنم ببینم کجای کار من وقتی تنهام توی جمع اشکال داره؟ راحت نمی‌تونم حرف بزنم و اون باعث شده احساس کمبود بکنم؟ نسبت به سواد خودم حس خوبی ندارم؟ با ظاهرم خیلی اوکی نیستم؟
چون اینا وقتی با هم جمع می‌شه باعث می‌شه که من خودم خیلی آدم قرص و محکمی بشم. اینا اعتمادبه‌نفس‌های کوچولوکوچولو با هم جمع می‌شه این عزت‌نفسه رو می‌سازه. ببینین کدوماش ضعیفه، رو اونا کار کنین که این احساس ارزشمندیتون بره بالاتر و درست بشه و بره سر جاش.
اینم یادتون باشه که اگر من خودم به‌تنهایی احساس ارزشمندی نکنم و احساس طردشدگی بکنم تو جامعه، پارتنرم رو هم نمی‌تونم حالش رو خوب کنم و رابطه خوبیم نمی‌تونم بسازم. این تیکه دومش که دارین می‌گین: «من با هر کسی وارد رابطه می‌شم خراب می‌شه، می‌ره بیرون»، برای اینه که شما خودتون آدم قرص و محکمی نیستین، حالتون با خودتون خوب نیست. بنابراین وقتی توی رابطه می‌رین اون رابطه هم دوام نمیاره، اونم یه‌جایی تموم می‌شه.
چون ما ۵۰-۵۰ میایم که یه رابطه رو بسازیم؛ من اگه ۱۰ بیارم، طرف ۹۰ بیاره، یه‌جایی خسته می‌شه، قطع می‌کنه می‌ره. هیچ آدمی از اینکه بخواد با یک آدم ضعیف وارد یک رابطه بشه، خب طبیعتاً خوشحال نیست دیگه. رو خودتون باید کار کنین.